Arxiv
İnsan kapitalı investisiyaların növləri və formaları: Azərbaycan nümunəsi (2020–2025-ci illər)
İnsan kapitalı investisiyaların növləri və formaları: Azərbaycan nümunəsi (2020–2025-ci illər)
“Peşə təhsili və insan kapitalı” jurnalı 2026, №2
Məqalə faylını yüklə
PDF
İcmal
Məqalədə 2020–2025-ci illər üçün dövlət büdcəsi xərcləri məlumatlarından əldə edilən nəzəri konsepsiyalar, empirik dəlillər və beynəlxalq insan kapitalı indekslərinin dinamikası ilə inteqrasiya olunaraq Azərbaycanda insan kapitalına investisiya qoyuluşunun növləri və formaları araşdırılır. Şultsun (1961), Bekkerin (1993), Hekman və Masterovun (2007), eləcə də Psacharopoulos və Patrinosun (2018) əsas mülahizələrinə əsaslanan tədqiqat, funksional (obyektə görə), subyektiv (investor növünə görə), zamana və institusional aspektləri əhatə edən insan kapi talına investisiya qoyuluşunun çoxölçülü təsnifatını qurur. Azərbaycanın dövlət büdcəsinin kəmiyyət təhlili göstərir ki, təhsil, səhiyyə, sosial müdafiə, mədəniyyət və gənclər proqramlarını əhatə edən insan kapitalına qoyulan ümumi xərclər 2020-ci ildəki 7.916,5 milyon manatdan 2025-ci ildə 10.976,1 milyon manatadək artmış, lakin onun ümumi büdcə xərclərindəki payı 29,97%-dən 28,43%-ədək azalmışdır. Eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramına görə, Azər baycanın İnsan İnkişafı İndeksi 2020-ci ildəki 0,745-dən 2024-cü ildə 0,789-a yüksələrək dünyada 81-ci yerdə qərarlaşıb (2025-ci il İnsan Kapitalı İndeksinə əsasən), Dünya Bankının İnsan Kapitalı İndeksi isə 2020-ci ildə 2010-cu ildəki 0,50 dən 0,58-ə çatıb.  Məqalədə iddia edilir ki, 2022–2026-cı illər üçün Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişaf Strate giyasında ifadə edildiyi kimi, resursdan asılı iqtisadi paradiqmadan bilik intensivliyinə keçid yalnız investisiyaların artırılmasını deyil, həm də investisiya səmərəliliyinin sistemli şəkildə yaxşılaşdırılmasını, institusional koordinasiyanı və təhsil nəticələrinin əmək bazarının tələbi ilə uyğunlaşdırılmasını prioritet hesab edir.
Açar sözlər
insan kapitalı, investisiya qoyuluşu, dövlət büdcəsi xərcləri, insan kapitalı indeksi, bilik iqtisadiyyatı, dövlət siyasəti.
Müəlliflər
Leyla İsgəndərova
DOİ: 10.30546/2706-7858.2026.2.3031
Nəşr edilib: 2026-06-04, 20:00
Paylaş: